نظارت انتخابی

نظارت انتخابی

نظارت انتخابی بدین معناست که کارفرما خود ناظر حقیقی یا حقوقی پروژه را بدون واسطه انتخاب میکند و به سازمان نظام مهندسی معرفی میکند.

کار نظارت انتخابی چیست؟

تا چند سال پیش تمام ناظرین از طریق سازمان نظام مهندسی انتخاب و به مالک معرفی میشدند. اما توده مردم و حتی انبوه سازان انتخاب اجباری ناظر از طریق سازمان را دلیل افزایش رانت خواری وکاهش کیفیت ساختمان در ایران نسبت به کشور های توسعه یافته میدانستند.

در همین راستا وزیر سابق راه و شهرسازی، عباس آخوندی اواخر سال ۱۳۹۶ کلید اصلاحات را زد و خطاب به نظام مهندسی بخشنامه‌هایی صادر کرد. یکی از موارد آن عدم برداشت پنج درصد از حقوق مهندسان بود؛ در این میان نظام مهندسی از یکی از مهم‌ترین منبع درآمدی خود محروم گشت. مورد دیگری که آخوندی صادر کرد اختیار انتخاب ناظر توسط مالک بدون واسطه بود. به عقیده او همانطور که فرد بیمار خود پزشکش را انتخاب میکند در ارائه خدمات مهندسی نیز چنین حقی دارند. او انحصار گرایی را آفت اصلی در بخش ساخت و ساز میدانست.

البته بدیهی است با اینکه مالک آزادانه میتواند ناظر پروژه خود را انتخاب کند باید حتما به کارنامه و تجارب شرکت ناظر انتخابی خود و مجوز و پروانه شرکت دقت کند.

خدمات نظارت انتخابی

طبق قوانین فعلی کشور در حین اجرا پروژه تمام مراحل باید تحت نظر و آگاهی ناظر و شرکت نظارت صورت گیرد. از آنجایی که ناظر با تمام کادر پیمان کار و مالک و شهرداری وسازمان در ارتباط است و ضمن انجام وظیفه به نحو قابل قبول باید در راستای راضی نگه داشتن افراد در ارتباط تلاش کند پس لازم است برای تمامی پروژه های کوچک و بزرگ امکان انتخاب ناظر بدون واسطه فراهم شود زیرا نداشتن کار انتخابی توسط ناظر می تواند در ادامه کار برایشان مشکل ساز شود.

ارجاع کار نظارت بر حسب متراژ

با وجود کوشش های بسیاری که در جهت انتخابی شدن پروژه های نظارت انجام گرفته، با این حال مالکان با متراژ زیربنای بالای 3500 متر مربع میتوانند از این خدمات استفاده کنند و مالکان با متراژ کمتر باید همان روند گذشته را برای انتخاب ناظر طی کنند.

  • حداقل متراژ برای استفاده از شیوه نظارت انتخابی 3500 متر مربع است.
  • برای نظارت پروژه ها با متراژ بالاتر از 5000 متر مربع یا بیش از ده سقف، تنها شرکت هایی با صلاحیت نظارت 4 رشته مجاز به نظارت پروژه میباشند.
  • شرکت ها با گرایش کمتر مجاز به دریافت نظارت انتخابی با متراژ 3500 تا 5000 متر مربع میباشند.
  • پروژه هایی با متراژ 10.000 تا 30.000 متر مربع نیاز به دو شرکت ناظر دارند. (گرایش سازه و برق به یک شرکت / گرایش معماری و مکانیک به یک شرکت)
  • پروژه هایی با متراژ بالای 30.000 متر مربع برای هر گرایش نیاز به یک شرکت ناظر دارد

بخش معاونت خدمات نظام مهندسی تهران، پروژه های زیر 3500 متر مربع را با همان شیوه ارجاع کار قبلی و از طریق سامانه و نرم افزار توزیع در صف ارجاع کار، بر مهندسین حقیقی میگذارد.

نظارت تک ناظره و چهار ناظره

در حال حاضر نظارت بر پروژه های ساختمانی بصورت تک ناظره یا چهار ناظره میباشد.

شرح وظایف مهندس ناظر ساختمان تک ناظره

به این صورت انجام میشود که همه مسئولیت های حرفه ای نظارت پروژه در موارد معماری، سازه، تاسیسات برقی، تاسیسات مکانیکی و نقشه برداری و اجرا بر عهده یک مهندس معمار یا عمران میباشد. البته در پایان کار زمانی که مالک درخواست دریافت کنتور برق میدهد طی سپری شدن مراحل اداری، یک مهندس برق جهت کنترل فرستاده میشود که متاسفانه به دلیل اینکه پروژه در آخرین مراحل خود قرار دارد از بسیاری از موارد چشم پوشی میشود.

شرح وظایف مهندس ناظر هماهنگ کننده- چهار ناظره

نظارت پروژه بصورت چهار ناظره به این صورت است که در واقع بر عهده چهار نفر قرار میگیرد و یکی از ناظرین که میتواند مهندس معمار یا عمران باشد علاوه بر نظارت در حدود تخصص خود، هماهنگی بین ناظرین و نامه نگاری های مربوط به صدور جواز و پروانه را بر عهده میگیرد. همانطور که ذکر شد ناظر هماهنگ کننده شخصی حقوقی (شرکت دارای پروانه اشتغال) یا شخصی حقیقی در رشته عمران یا معماری است که هماهنگی های لازم بین ناظران رشته های دیگر را انجام داده و گزارشات مرحله ای پروژه را به سامانه مربوطه شهرداری یا سازمان تحویل میدهد.

 چنانچه کارفرما قرار داد مدیریت پیمان  را برای اجرا پروژه خود انتخاب کند،نیازی به دریافت خدمات  نظارت انتخابی ندارد.اما در قرارداد مشارکت در ساخت همچنان نیاز به انتخاب ناظر خواهد داشت.

وظایف ناظر هماهنگ کننده در نظارت چهار ناظره :

  • مسئول ارتباط و هماهنگی بین ناظران و همچنین مدیریت کنترل بر کمیت و کیفیت اجرا ساخت و ساز
  • پس از صدور جواز ناظر باید از ملک پروژه بازدید کنند و مطمئن شود قبل از امضا برگه شروع عملیات هیچ کدام از مراحل ساخت صورت نگرفته است مانند تخریب، گود برداری و ...
  • اطمینان از اجرا پروژه بوسیله مجری ذیصلاح.ناظر باید پس از دیدن قرارداد سازنده ذیصلاح برگه شروع عملیات را امضا کند.
  • هماهنگی پیوسته بین ناظرین و حضور آنان در مواقع لزوم در کارگاه، برگزاری جلسات بصورت دوره ایی


برگه نظارت چیست؟

برای دریافت پایان کار از شهرداری مالک موظف است برگه های سبز نظارت، تعهد نظارت، نظارت معماری و سازه تاسیسات و برق و برگه مجری ذیصلاح و دیگر مدارک را به شهرداری ارائه کند.

برگ سبز معماری و برگ سبز نظارت چیست؟

در اولین مرحله برای شروع یک پروژه مالک برای دریافت جواز ساختمان و دستور نقشه باید با همراه داشتن مدارک لازمه به دفاتر خدمات شهرداری مراجعه کند. پس از دریافت دستور نقشه معمار طراحی نقشه های فاز 1 را شروع میکند. پس از اتمام، نقشه های فاز 1 به انضمام برگه سبز تعهد معماری به دفتر خدمات شهرداری ارسال میگردد. در واقع معمار با گذاشتن برگه سبز تعهد معماری، نقشه ها را از نظر رعایت مقررات ملی تضمین میکند و مسئولیت بروز هر مشکل مربوط به طراحی در آینده جوابگو خواهد بود.

با شروع عملیات ساخت و ساز، وظیفه نظارت بر اجرای درست آن بر عهده ناظر یا ناظرین میباشد و برگ سبز نظارت تضمینی بر مسئولیتی است که ناظر عهده دار آن است.

برگه سبز تعهد نظارت